مؤلّف محترم صفحات بسيارى از اين اثر ارزشمند را به زندگينامه و بيان فراز و نشيب‌هاى روحى حرّ بن يزيد رياحى اختصاص داده ، و در پايان ، پيامى را به آزادگان جهان مىرساند : شما آزادگان ! اى كسانى كه به تربيت نظام ، نظر و علاقه داريد ! روحيهء نظامى اسلام - هدف نظام اسلام - آزادى روح آزادگان را در اين كوى بنگريد . سالار شهيدان بر سر نعش « حُر » از خون‌هاى تنش منظرى مىبيند ، آوخ ! چه منظرى ! خون به بيرون مىجهد تا از امام عذرخواهى كند يا در صفحهء خاك ، نامه‌اى بنگارد و شرح حال آزادگى را با امضاى امام به جهان برساند ؟ سالار اين كوى ، در بالاى كشتهء اين شهيد سختى دارد شنيدنى ، تا نگويد از جاى برنمىخيزد . گويى بايد امام ، دفتر مردان خود را امضا كند و براى تربيت بگذارد : نشستى بر سر نعش شهيدان ، آه از آن ساعت كه برخيزى و ، همراهت هزاران كشته برخيزد ! مىگويد : خونى كه از پيكر آزاد ، روان است خبرها مىدهد ! از بقعهء آزاد ، خبرها برمىخيزد ! آيا چه تازه‌اى از خبر اين كشته عجيب‌تر ؟ ! با پيكر چاك چاك ، اين دلاور مىگويد : خونى كه از تن من مىجهد ، خبر از رازهايى مىدهد كه اشعّهء انوار حسين در چندين مرحله در خاطر من جاى داده . خبر از سرّ دليرى مىدهد ، خبر از روح آزادگى مىدهد ، خبرِ اقامتگاه روح آزادگى را از بُن اين تن بگيريد ، آزادى از سلاسل را در من بنگريد ، من در آغاز جبههء دشمن بودم . نماىِ اوّل برابر نظّارگيان و رقيبان شدم ، همين كه من شمشير به خود آويختم و از كوفه بيرون آمدم ، سپاه كوفه در پىِ من قدمى در اين راه نهادند . من پيشواى سپاه بودم ، چشمها به پرچم من بود ، به دلها از من جرئت مىافزود ، سربازانِ خودم مستقيم و افراد ديگران غير مستقيم متوجّه اشارهء پيشروى من بودند . من با شخصيّت فرماندهى ، در جبههء جمعيّت ديده مىشدم ، هوس اين‌گونه اعتبارات مانع راه حق مىشود تا چه رسد به موجودى آن ؟ ! من آيا به آزادى روح ، آزادى دل و فكر آزاد رهيدم يا القائات امام ، نَفخِ اسرافيلى بود و مرا فكر و رشادت داد ؟ دل من از اقتدار و ترفيع رتبه و لذّت فرمانروايى فريب برنمىداشت . . . . از آن گاه كه امام حقيقت‌شناس ، هشيارم كرده و به سان سروشى به گوشم گفت : كفَى بِكَ ذُلًاّ انْ تَعيْشَ وَتُرْغَماً . گفت : باش كه ديگر آزاد نخواهى زيست ، اين راه و روش ، رو به بندگى است . من كه امام شمايم براى فرار از